Pierniczki świąteczne zwykle robi się na miodzie, maśle, jajku i mleku. Ten przepis na pierniczki ma tę samą budowę co przepis Kwestii Smaku, a każdy składnik odzwierzęcy ma w nim roślinny zamiennik. Podstawą są wegańskie świąteczne pierniczki z Jadłonomii, która sama zaznacza, że oparła je na Kwestii Smaku. Dzięki temu oba przepisy da się porównać linijka po linijce.
Pierniczki piecze się z wyprzedzeniem: Jadłonomia odkłada je na tydzień do puszki, a Kwestia Smaku pozwala upiec je nawet 3 tygodnie przed Wigilią. Resztę świątecznego stołu opisujemy na stronie 12 potraw wigilijnych w wersji roślinnej.
Składniki
Na 20-30 pierniczków (Kwestia Smaku: około 30):
| Składnik | Ilość | Co mówią źródła |
|---|---|---|
| mąka pszenna | 2 szklanki (320 g) | oba przepisy tyle samo |
| cukier | ⅔ szklanki | oba przepisy tyle samo |
| soda oczyszczona | 1,5 łyżeczki | oba przepisy tyle samo |
| przyprawa piernikowa | 2 łyżki | Kwestia Smaku: 20 g (1 torebka), gotowa lub domowa |
| kakao | ½ łyżeczki do ½ łyżki | Jadłonomia ½ łyżki, Kwestia Smaku ½ łyżeczki i tylko opcjonalnie |
| rozpuszczalna kawa zbożowa | 1 łyżka, opcjonalnie | tylko Jadłonomia |
| melasa, syrop z agawy lub klonowy | 2 łyżki, rozpuszczone | zamiast 2 łyżek miodu |
| olej, np. z pestek winogron | 1 łyżka | zamiast 2 łyżek masła |
| mielone siemię lniane + letnia woda | 1 łyżka + 3 łyżki | zamiast 1 jajka |
| letnie mleko roślinne | ok. ¼-⅓ szklanki | Kwestia Smaku ok. 4 łyżki krowiego mleka |
Do dekorowania potrzebujesz lukru. Roślinne wersje opisujemy niżej, w części o dekorowaniu.
Przygotowanie
Ciasto na pierniczki
- Wymieszaj w szklance 1 łyżkę mielonego siemienia lnianego z 3 łyżkami letniej wody i odstaw, żeby napęczniało.
- Na stolnicy wymieszaj mąkę, kakao i kawę zbożową. Wlej rozpuszczony syrop i dokładnie mieszaj nożem. W przepisie Kwestii Smaku miód jest w tym momencie gorący.
- Dodaj cukier, sodę i przyprawę piernikową, mieszaj dalej nożem albo łyżką. Odstaw na chwilę, żeby masa przestygła.
- Dodaj olej i siemię, zagniataj rękami i dolewaj mleko po łyżce. Ciasto jest gotowe, kiedy stanie się elastyczne, sprężyste i łatwo odchodzi od dłoni. Jadłonomia podaje na to 5-10 minut, Kwestia Smaku około 10 minut wyrabiania.
Ciasto możesz zagnieść wcześniej i trzymać w lodówce.
Ile piec pierniczki i w jakiej temperaturze
Nagrzej piekarnik do 180°C. Kwestia Smaku piecze z grzaniem góra-dół, bez termoobiegu. Rozwałkuj ciasto na podsypanej mąką stolnicy, wycinaj pierniczki foremkami, a resztki zagniataj i wałkuj ponownie. Układaj je na blasze z papierem do pieczenia, w odstępach około 2 cm.
Jak długo piec pierniczki, zależy od grubości ciasta:
| Grubość | Temperatura | Czas | Źródło |
|---|---|---|---|
| ok. 1 cm | 180°C | 12-16 minut | |
| ok. ½ cm | 180°C | ok. 10 minut | |
| cienki placek | 180°C | 8-10 minut |
Ostatni wiersz pochodzi z innego ciasta: prostych pierniczków Jadłonomii na oleju i wodzie. Wyjmij pierniczki, gdy wyrosną i nabiorą złotego koloru.
Jeśli chcesz powiesić pierniczki na choince, zrób w nich dziurkę wykałaczką przed pieczeniem albo słomką zaraz po upieczeniu.
Jak dekorować pierniczki
Najprostszy lukier bez białka to ½ szklanki cukru pudru, do którego dodajesz po kropli soku z buraka, aż dostaniesz kolor i gęstość, jakie chcesz. Jadłonomia proponuje też barwić lukier kurkumą, sproszkowaną zieloną herbatą albo kawą zbożową.
Wersja roślinna
Wegańskie pierniczki z Jadłonomii mają zamiennik dla każdego składnika odzwierzęcego z przepisu Kwestii Smaku. Zestawienie:
| W wersji klasycznej | Zamiennik roślinny | Źródło |
|---|---|---|
| 2 łyżki miodu | 2 łyżki melasy, syropu z agawy lub klonowego | |
| 2 łyżki masła | 1 łyżka oleju | |
| 1 jajko | 1 łyżka mielonego siemienia lnianego + 3 łyżki letniej wody | |
| ok. 4 łyżki mleka | ok. ¼-⅓ szklanki mleka roślinnego | |
| jajko do posmarowania wierzchu | pomiń |
Smarowanie jajkiem pomiń: sama Kwestia Smaku pisze, że nie jest ono konieczne, jeśli pierniczki będą dekorowane.
Jest też zupełnie inna droga. Proste pierniczki Jadłonomii robi się z razowej mąki, cukru trzcinowego, oleju i lodowatej wody, bez syropu. Wychodzą chrupiące i według Jadłonomii bardziej przypominają skandynawskie pepparkakor niż tradycyjne pierniki.
Najczęstsze błędy
- Odejście od piekarnika. Jadłonomia ostrzega, że wystarczy minuta, żeby pierniczki zaczęły się przypalać.
- Nierówna grubość ciasta. Cieńsze brzegi przypalają się szybciej niż reszta, więc wałkuj ciasto równo.
- Całe mleko naraz. Dolewaj je po łyżce. Kwestia Smaku zaznacza, że czasem zostanie trochę mleka, a czasem trzeba dodać więcej.
- Lukier na ciepłych pierniczkach. Rozpłynie się, więc lukruj dopiero po całkowitym wystudzeniu. Jadłonomia lukruje pierniczki po tygodniu w słoiku, bo wtedy lukier wygląda świeżo.
- Za mała foremka. Pierniczki na oleju trochę się kurczą w piekarniku.
- Zdziwienie, że pierniczki są twarde. Twardnieją zaraz po upieczeniu i to normalne. Miękną w puszce po kilku dniach do tygodnia.
Przechowywanie
Wystudzone pierniczki trzymaj w szczelnym pojemniku, w temperaturze pokojowej. Tabele Kansas State University, oparte na danych USDA, podają dla domowych ciasteczek 2-3 tygodnie. Do lodówki te same tabele kierują tylko wilgotne, nietrwałe ciastka, na przykład z kremem budyniowym.
Żeby pierniczki zmiękły, Jadłonomia pakuje je ciasno do puszki lub słoika z kawałkiem jabłka i wymienia jabłko co 1-2 dni; po tygodniu są miękkie. Pierniczki upieczone tydzień lub dwa przed Wigilią mieszczą się w tych 2-3 tygodniach z zapasem; te pieczone 3 tygodnie wcześniej, jak dopuszcza Kwestia Smaku, zjedz w święta jako pierwsze.
Upieczone pierniczki i surowe ciasto możesz zamrozić w temperaturze około -18°C (0°F). Według tych tabel zachowują jakość przez 6-12 miesięcy.
Skąd ten przepis
Podstawą jest przepis Jadłonomii, porównany z klasycznymi pierniczkami Kwestii Smaku, na których Jadłonomia go oparła. Drugi przepis Jadłonomii, na proste pierniczki, daje rady o pieczeniu i najprostszy lukier; to ten sam wydawca, więc oba przepisy traktujemy jak jedno źródło. Syrop z agawy jako słodzik potwierdza też przepis z portalu wszystkiegoslodkiego.pl, należącego do marki Dr. Oetker. Czasy przechowywania bierzemy z tabel Kansas State University opartych na danych USDA.
Gdzie źródła się różnią:
- grubość ciasta: około ½ cm (Kwestia Smaku) albo około 1 cm (Jadłonomia);
- czas pieczenia: od 8 do 16 minut, zależnie od grubości;
- kakao: ½ łyżki (Jadłonomia) albo ½ łyżeczki (Kwestia Smaku);
- mleko: około 4 łyżek (Kwestia Smaku) albo ¼-⅓ szklanki (Jadłonomia).
Czas w karcie przepisu, 40 minut przygotowania i 20 minut pieczenia, podaje Jadłonomia. Jeśli szukasz innego wypieku na święta bez masła i jajek, zajrzyj do szarlotki wegańskiej albo do makowca. Do pierniczków na Wigilię pasuje kompot z suszu.
