Makowiec to drożdżowe ciasto zwinięte w struclę z masą makową, obowiązkowe na Boże Narodzenie. W klasycznym przepisie ciasto zagniata się na mleku, maśle i żółtkach, a do masy makowej dodaje się ubite białka.
Ten wegański makowiec pieczesz bez jajek i nabiału. Podstawą jest makowiec tradycyjny z Jadłonomii z jej domową masą makową. Porównujemy go z wegańskim makowcem Wegan Nerd i z klasycznymi makowcami Kwestii Smaku i AniaGotuje.
Najtrudniej zastąpić białko, które trzyma masę w całości przy krojeniu. Jadłonomia robi to kaszą jaglaną. Mak znajdziesz też w kutii, a resztę stołu opisujemy na stronie 12 potraw wigilijnych w wersji roślinnej.
Składniki
Na 2 średnie makowce albo 1 duży:
| Składnik | Ilość | Co mówią źródła |
|---|---|---|
| mąka pszenna | 200 g + 3 czubate łyżki razowej | ciasto Wegan Nerd ma 450 g mąki, a klasyczne makowce Kwestii Smaku i AniaGotuje po 500 g, czyli są około 2 razy większe |
| ciepłe mleko roślinne | ⅔ szklanki | Wegan Nerd: 1 kubek mleka roślinnego albo wody |
| drożdże suche | 2 łyżeczki | Wegan Nerd: 30 g świeżych; AniaGotuje przelicza 40 g świeżych na 12 g suchych |
| cukier trzcinowy | 2 łyżki | Wegan Nerd: 2 łyżki syropu z agawy albo cukru |
| masło kokosowe | 2 łyżki | Wegan Nerd: 2-3 łyżki oleju albo roztopionej margaryny roślinnej |
| domowa masa makowa | 2 szklanki | przepis na masę niżej |
| ugotowana kasza jaglana | ¼ szklanki | wiąże masę zamiast białka |
| mleko roślinne do nadzienia | ⅓-½ szklanki | tyle, żeby masa miała konsystencję gęstego budyniu |
| cukier puder i gorąca woda na lukier | ¼ szklanki + 1-2 łyżeczki | Kwestia Smaku robi lukier z soku z ½ cytryny i około 1 szklanki cukru pudru |
Do posypania Jadłonomia proponuje skórkę pomarańczową, płatki migdałowe albo mak.
Masa makowa. Z przepisu Jadłonomii wychodzi jej około 1,5 kg, czyli 8 szklanek. Potrzebujesz: 500 g maku, 1 szklanka syropu z agawy, klonowego lub innego, ⅓ szklanki (6 łyżek) oleju kokosowego, po 100 g suszonej żurawiny lub rodzynek, orzechów włoskich, migdałów blanszowanych i kandyzowanej skórki pomarańczowej, sok i skórka z ½ pomarańczy, 2 łyżeczki ekstraktu migdałowego i ⅛ łyżeczki soli. Do makowca zużyjesz 2 szklanki. Resztę możesz zamrozić, tak jak radzi Jadłonomia.
Przygotowanie
Masa makowa
- Zagotuj w garnku dużo wody. Gdy zawrze, wsyp mak i gotuj 10-15 minut. Możesz też zalać mak wrzątkiem na kilka godzin albo na noc.
- W tym czasie zalej żurawinę wrzątkiem na 2-3 minuty, roztop olej kokosowy, bardzo drobno posiekaj orzechy i migdały, a odcedzoną żurawinę pokrój.
- Odcedź mak na sitku o bardzo drobnych oczkach i zostaw na kilka minut, żeby ociekł.
- Zmiel mak dwukrotnie w maszynce albo porządnie zblenduj.
- Dodaj resztę składników i wymieszaj. W razie potrzeby dosłódź syropem.
Ciasto drożdżowe
Mleko ma być ciepłe: AniaGotuje studzi je do około 40°C. Ze wszystkich składników zagnieć gładkie, elastyczne ciasto, które odchodzi od ręki. Przełóż je do dużej miski, przykryj szczelnie folią i odstaw na 1,5 godziny.
Nadzienie
Do 2 szklanek masy dodaj kaszę jaglaną i krótko zblenduj, aż kasza połączy się z makiem. Blendując, dolewaj stopniowo mleko roślinne, aż masa będzie gęsta jak budyń.
Jak zawijać makowiec
Wyrośnięte ciasto podziel na dwie części i każdą rozwałkuj na prostokąt grubości około 0,5 cm.
Rozsmaruj grubą warstwę masy, zostawiając około 1,5 cm wolnego brzegu. Zwiń ciasto wzdłuż dłuższego boku, zlep brzegi i dociśnij rulon dłońmi, żeby masa rozłożyła się równo i przywarła do ciasta.
Jadłonomia kładzie makowce na blasze wyłożonej papierem. Kwestia Smaku owija każdy rulon papierem z luzem około 2 cm na wyrastanie i kładzie łączeniem do dołu. AniaGotuje owija go dwukrotnie z luzem około 1 cm.
Zostaw makowce do wyrośnięcia na 30-45 minut. Kwestia Smaku czeka około 20 minut, Wegan Nerd 10-20 minut.
Ile piec makowiec
Nagrzej piekarnik do 180°C i piecz 30-40 minut, aż makowce się zezłocą. Pozostałe źródła pieką w 175-190°C. AniaGotuje zostawia potem makowiec na 15 minut w wyłączonym piekarniku z uchylonymi drzwiczkami.
Wystudzony makowiec polej lukrem z cukru pudru i gorącej wody.
Wersja roślinna
Składniki odzwierzęce klasycznego makowca i ich roślinne zamienniki:
| W wersji klasycznej | Zamiennik roślinny | Źródło |
|---|---|---|
| mleko w cieście (Kwestia Smaku 200 ml) | mleko roślinne; w przepisie Wegan Nerd także woda | |
| masło w cieście (50-100 g) | masło kokosowe, olej albo margaryna roślinna | |
| 2-4 żółtka w cieście | pomijasz | |
| 3-4 ubite białka w masie | kasza jaglana zblendowana z masą i mlekiem roślinnym |
Kwestia Smaku w swoim makowcu wegańskim, pieczonym bez ciasta w tortownicy, wiąże mak dwoma rozgniecionymi bananami i olejem kokosowym.
Masę słodź syropem z agawy lub klonowym, jak Jadłonomia. Miód, który Wegan Nerd podaje jako jedną z opcji, pomijasz.
Makowiec z gotowej masy makowej robią Kwestia Smaku i AniaGotuje. Jadłonomia namawia na domową masę: według Jadłonomii kupne są bardzo słodkie i mają mało bakalii. Jeśli kupujesz gotową, sprawdź w składzie, czy nie ma w niej miodu ani jajek.
Najczęstsze błędy
- Masa rozsypuje się przy krojeniu. Pod przepisem Wegan Nerd, w którym masa to sam mak z bakaliami i syropem, ktoś opisał w komentarzu, że mak był sypki i rozsypał się przy przecinaniu rulonu. Nie pomijaj kaszy jaglanej i mleka.
- Masa odkleja się od ciasta. Według AniaGotuje bywa za sucha albo papier jest owinięty zbyt luźno.
- Makowiec pęka. Przyczyną bywa za cienki wierzch, za dużo masy albo za wysoka temperatura. Rozkładaj masę równo i owijaj rulon z luzem około 1 cm.
- Ciasto nie rośnie. Przyczyną bywają sparzone albo nieaktywne drożdże, za gorące miejsce albo za krótki czas. Czasem ciasto potrzebuje więcej niż 1,5 godziny.
- Zakalec w środku. Zwykle makowiec jest niedopieczony, piekł się w za niskiej temperaturze albo ma za dużo masy w jednym miejscu.
- Za mokra masa z puszki. Odparuj ją na odkrytej patelni na małym ogniu i wystudź.
Przechowywanie
Makowiec to wypiek drożdżowy, więc stosujemy dla niego pozycję „pieczywo” z tabel Kansas State University (na danych USDA).
W temperaturze pokojowej trzymaj go 1-3 dni, szczelnie owiniętego w opakowanie, które nie przepuszcza wilgoci ani pary. Lodówka spowalnia pleśnienie, ale przyspiesza czerstwienie.
Na dłużej makowiec zamroź. Całkowicie go wystudź, potem zapakuj do szczelnego pojemnika albo owiń folią do mrożenia. Zamrażarka powinna mieć około -18°C. Brytyjska Food Standards Agency (FSA) podaje, że wypieki najlepiej zjeść w ciągu 3-4 miesięcy. Rozmrażaj makowiec w lodówce i zjedz w ciągu 24 godzin od rozmrożenia. Lukier nałóż dopiero po rozmrożeniu.
Skąd ten przepis
Ilości i metodę bierzemy z makowca tradycyjnego i domowej masy makowej z Jadłonomii. To ten sam wydawca, więc oba przepisy traktujemy jak jedno źródło. Drugim wegańskim źródłem jest skręcany makowiec drożdżowy z bloga Wegan Nerd. Zawijanie, pieczenie i typowe błędy porównujemy z klasycznymi makowcami Kwestii Smaku i AniaGotuje.
Gdzie źródła się różnią:
- mąka: 200 g (Jadłonomia) albo 450-500 g (Wegan Nerd, Kwestia Smaku, AniaGotuje), bo to inne wielkości ciasta;
- mak: 10-15 minut gotowania (Jadłonomia), 15 minut pod przykryciem (Kwestia Smaku) albo noc moczenia i godzina gotowania (Wegan Nerd);
- grubość ciasta: około 0,5 cm (Jadłonomia), 5-6 mm (Wegan Nerd) albo 1-1,5 cm (AniaGotuje).
Na roślinnym cieście drożdżowym zrobisz też racuchy z jabłkami. Na święta pasują pierniczki, sernik wegański i kompot z suszu.
