Co to jest mleko ryżowe
Mleko ryżowe to roślinny napój z ryżu i wody, bez składników zwierzęcych. Jest jasne, rzadkie i słodkawe, bo w czasie produkcji skrobia z ryżu rozkłada się na cukry.
Typowy napój z kartonu ma krótki skład: woda, ryż, olej słonecznikowy i sól. Na przykładowej etykiecie ryż stanowi 14%. To jeden z kilku napojów roślinnych, obok owsianego, sojowego, migdałowego i kokosowego.
Mleko ryżowe czy napój ryżowy
Na kartonie przeczytasz „napój ryżowy”, bo prawo UE zastrzega słowo „mleko” dla mleka zwierząt, a Trybunał Sprawiedliwości UE jako przykład wyjątku podał francuski „crème de riz”, czyli krem ryżowy; polskiego napoju ryżowego w wykazie nie ma. Całą historię nazwy opisujemy w przewodniku Mleko roślinne, a tu używamy obu nazw: mleko ryżowe w kuchni, napój ryżowy na półce.
Jak powstaje mleko ryżowe
W fabryce ryż gotuje się z wodą, a potem enzymy rozkładają jego skrobię. Patent z 1988 roku na napój z całego ziarna ryżu opisuje dwa kroki: alfa-amylaza upłynnia ryż, a kolejne enzymy zamieniają skrobię w maltozę i glukozę. Szwajcarski serwis kulinarny FOOBY dodaje dalsze etapy: płyn się filtruje, dodaje olej roślinny i emulguje, żeby się nie rozwarstwiał. Stąd olej w składzie z kartonu, obok wody, ryżu i soli.
W domu wystarczy ugotowany ryż, woda i blender. Przepis znajdziesz niżej.
Dlaczego mleko ryżowe jest słodkie i wodniste
Słodycz pochodzi z samego ryżu. Cukry powstają z rozłożonej skrobi, więc producent nie musi niczego dosładzać. Autorzy patentu piszą, że ich napój nie potrzebował ani cukru, ani słodzika.
Dlatego na wielu kartonach widać dwa hasła obok siebie: „bez dodatku cukrów” i „zawiera naturalnie występujące cukry”. Tak wymaga rozporządzenie nr 1924/2006: jeśli produkt bez dodanego cukru ma cukry z natury, etykieta musi o tym informować. Ile kalorii i cukrów ma konkretny napój, zależy od produktu, więc sprawdź tabelę na opakowaniu.
Rzadką konsystencję opisują i FOOBY, i Alphafoodie. FOOBY dodaje, że napój lekko pachnie ryżem. W wersji domowej gęstość zależy od ciebie: krótkie miksowanie daje lekki, rzadki płyn, dłuższe gęstszy.
Do czego pasuje mleko ryżowe
Słodkawy smak najlepiej sprawdza się tam, gdzie i tak chcesz słodyczy. FOOBY poleca mleko ryżowe do deserów i słodkich dań, do kawy, kakao i niesłodzonych musli, a także do pieczenia i gotowania. W praktyce:
- owsianka i musli,
- budyń i ryż na mleku,
- kawa i kakao,
- naleśniki, placki i ciasta.
Jeśli unikasz soi, orzechów albo glutenu, przyda ci się fakt z etykiety: ryż nie należy do 14 alergenów, które producent musi wyróżnić w składzie. Przy napojach mieszanych, na przykład ryżowo-kokosowych, czytaj cały skład.
Brytyjska agencja ds. żywności FSA radzi, żeby dzieciom poniżej piątego roku życia nie podawać napoju ryżowego zamiast mleka matki, mleka modyfikowanego ani mleka krowiego. Powodem jest arsen z ryżu: małe dzieci piją dużo mleka, a ważą mało. O diecie dziecka porozmawiaj z lekarzem albo dietetykiem.
Mleko ryżowe a inne mleka roślinne
Każdy napój roślinny powstaje z innego surowca. Od niego zależy, czy na etykiecie znajdziesz wyróżniony alergen.
| Napój | Z czego | Czy surowiec jest na unijnej liście 14 alergenów |
|---|---|---|
| Mleko ryżowe | ryż | nie |
| Mleko owsiane | owies | tak, jako zboże z glutenem |
| Mleko sojowe | soja | tak |
| Mleko migdałowe | migdały | tak, jako orzechy |
| Mleko kokosowe | kokos | nie |
Tabela dotyczy samego surowca. Gotowy napój może mieć inne składniki albo ostrzeżenie „może zawierać”, więc ostatnie słowo ma etykieta. O tym, jak z napoju sojowego powstaje tofu, piszemy w artykule Tofu.
Jak zrobić mleko ryżowe w domu
Potrzebujesz ugotowanego ryżu, wody, blendera i woreczka z tkaniny albo gazy. Źródła różnią się proporcjami i czasem miksowania, więc podajemy zakres.
- Ugotuj ryż według instrukcji z opakowania i ostudź go. Ryż ugotowany wcześniej też się nada, jeśli trafił do lodówki w ciągu godziny. Licz wtedy dobę od ugotowania ryżu.
- Zmiksuj 1 szklankę ugotowanego ryżu z 2,4-4 szklankami wody, od 20 sekund do 2 minut.
- Przecedź przez woreczek z tkaniny albo gazę i delikatnie wyciśnij resztę płynu.
- Dopraw, jeśli chcesz: szczyptą soli, odrobiną syropu albo cukru.
| Alphafoodie | Tiger | mp.pl | |
|---|---|---|---|
| Ryż | 1 szklanka ugotowanego | ¾ szklanki ugotowanego | 4 łyżki surowego, gotowane 2 godziny |
| Woda | 4 szklanki | około 1,8 szklanki | 2 litry, część odparowuje |
| Miksowanie | 20 sekund, dłużej dla gęstszego | 90 sekund | do jednolitej masy |
| Cedzenie | woreczek z tkaniny | gaza | nie wspomina |
Według Alphafoodie po 1-2 minutach miksowania ryż prawie się rozpuszcza i cedzenie bywa zbędne. Metoda z mp.pl długo gotuje mało ryżu w dużej ilości wody i miksuje całość bez cedzenia. Domowy napój z owsa opisujemy w przepisie na mleko owsiane.
Gdzie kupić mleko ryżowe
Napój ryżowy kupisz w supermarketach i dyskontach na półce z napojami roślinnymi, zwykle obok owsianego i sojowego. Szukaj go też w sklepach ze zdrową żywnością, w działach z żywnością ekologiczną i w sklepach internetowych.
Duże sieci, także dyskonty takie jak Biedronka i Lidl, sprzedają napoje roślinne pod własnymi markami. Czy w danym sklepie jest akurat wersja ryżowa, zależy od asortymentu, który się zmienia, dlatego nie podajemy marek, cen ani dostępności. Na półce szukaj nazwy „napój ryżowy”, także w wersjach mieszanych, na przykład z kokosem.
Przechowywanie
Napój z kartonu przechowuj zgodnie z etykietą. Na przykładowym opakowaniu producent zaleca po otwarciu trzymać go w lodówce i wypić w ciągu 4 dni. Inne produkty mogą podawać inny termin.
Domowe mleko ryżowe robisz z ugotowanego ryżu, więc obowiązują zasady dla ugotowanego ryżu. Food Standards Scotland zaleca schłodzić go jak najszybciej, najlepiej w ciągu godziny, i zjeść w ciągu 24 godzin, bo przetrwalniki bakterii Bacillus cereus przeżywają gotowanie. Źródła kulinarne podają od 2 do 5 dni. Trzymamy się urzędu: domowy napój trzymaj w lodówce i wypij w ciągu doby od ugotowania ryżu.
Skąd te informacje
Tę stronę napisaliśmy na podstawie źródeł, które wymieniamy z nazwy.
- Nazwa „mleko” i „napój”: komunikat Trybunału Sprawiedliwości UE o wyroku C-422/16 TofuTown z czerwca 2017 roku.
- Alergeny: rozporządzenie (UE) nr 1169/2011, załącznik II.
- Hasło „bez dodatku cukrów”: rozporządzenie (WE) nr 1924/2006, załącznik.
- Jak powstaje i dlaczego jest słodkie: patent US 4,744,992 z 1988 roku, serwis FOOBY i etykieta przykładowego napoju ryżowego.
- Dzieci i arsen: brytyjska agencja ds. żywności FSA, strona „Arsenic in rice”.
- Przechowywanie ugotowanego ryżu: Food Standards Scotland.
- Przepis domowy: Alphafoodie, Tiger i mp.pl.
Źródła różnią się w dwóch miejscach. W przepisie proporcje wahają się od 2,4 do 4 szklanek wody na szklankę ryżu, a mp.pl gotuje surowy ryż i nie cedzi napoju, więc podajemy zakres i obie metody. Przy przechowywaniu blogi kulinarne podają od 2 do 5 dni, a Food Standards Scotland 24 godziny dla ugotowanego ryżu, więc trzymamy się urzędu.
Więcej roślinnych produktów znajdziesz w dziale Jedzenie, a skład dowolnego produktu sprawdzisz w wyszukiwarce Czy to wegańskie?.
