Co to jest
Czarny barwnik z węgla otrzymanego przez zwęglenie surowców roślinnych, takich jak drewno, celuloza czy łupiny orzechów kokosowych.
W praktyce
Węgiel roślinny barwi żywność na czarno. To nierozpuszczalny pigment, a zwęglanie surowca w wysokiej temperaturze sprawia, że jest bardzo trwały: odporny na ciepło, światło i utlenianie. Według unijnej specyfikacji węgiel po zwęgleniu się miele, a drobną frakcję przemywa kwasem solnym, neutralizuje i suszy. Tak otrzymany proszek tradycyjnie nazywa się czernią roślinną.
NATCOL, stowarzyszenie producentów barwników naturalnych, wymienia jego zastosowania m.in. w lukrecjowych słodyczach, wypiekach, lodach, dekoracjach z cukru i czekolady oraz w powłokach serów.
Czarny kolor może kojarzyć się z czernią kostną, ale ta nie mieści się w definicji E 153. Unijna specyfikacja opisuje ten dodatek wyłącznie jako węgiel otrzymany ze zwęglonych surowców roślinnych.
Inne nazwy
Na etykietach i w opisach ten dodatek występuje też jako:
- węgla roślinnego
- czerń roślinna
- czerni roślinnej
- węgiel aktywny roślinny
- Vegetable carbon ang.
Skąd pochodzi
Surowce
- drewno
- pozostałości celulozy
- torf
- łupiny orzechów kokosowych
Jak się go wytwarza
Tak opisuje go unijna specyfikacja:
Aktywny węgiel roślinny jest otrzymywany w wyniku karbonizacji surowców roślinnych, takich jak drewno, pozostałości celulozy, torf, skorupki orzechów kokosowych i innych. Tak wyprodukowany węgiel aktywny jest mielony młynkiem walcowym, a powstały w wyniku tego procesu proszek węglowy o wysokiej aktywności jest traktowany cyklonem. Drobna frakcja z cyklonu jest oczyszczana przez przemywanie kwasem chlorowodorowym, neutralizowana, a następnie suszona. Otrzymany produkt jest tradycyjnie określany jako czerń roślinna. Produkty o wyższej sile barwiącej są otrzymywane z drobnej frakcji przez dalszą obróbkę cyklonem lub dodatkowe mielenie, a następnie przemywane kwasem, neutralizowane i suszone. Węgiel roślinny zawiera głównie miałki węgiel. Może zawierać niewielkie ilości azotu, wodoru i tlenu. Po wytworzeniu produkt może wchłonąć pewną ilość wilgoci.
Gdzie go spotkasz
Prawo UE pozwala dodawać E 153 do żywności z tych grup. To lista zezwoleń. Nie każdy taki produkt go zawiera, więc sprawdzaj skład.
-
Nabiał
mleko, napoje mleczne, jogurty, śmietana, sery
tylko niektóre produkty
-
Zamienniki nabiału
analogi produktów mlecznych, zabielacze do kawy
-
Owoce i warzywa
przetwory, konserwy, dżemy, kremy orzechowe, produkty z ziemniaków
tylko niektóre produkty
-
Słodycze
czekolada, cukierki, guma do żucia, polewy i nadzienia
tylko niektóre produkty
-
Lody i desery
lody i gotowe desery
-
Zboża i pieczywo
mąka, płatki śniadaniowe, makaron, chleb, ciastka
tylko niektóre produkty
-
Mięso, ryby i jaja
mięso, wędliny, ryby, owoce morza, produkty z jaj
tylko niektóre produkty
-
Przyprawy, sosy i zupy
sól, przyprawy, ocet, musztarda, sosy, zupy, sałatki
tylko niektóre produkty
-
Żywność dla niemowląt i specjalnego przeznaczenia
dla niemowląt i małych dzieci, specjalnego przeznaczenia medycznego, zastępująca całodzienną dietę
tylko niektóre produkty
-
Napoje bezalkoholowe
woda, soki, nektary, napoje smakowe, kawa, herbata
tylko niektóre produkty
-
Napoje alkoholowe
piwo, wino, cydr, miód pitny, napoje spirytusowe
tylko niektóre produkty
-
Przekąski
chipsy, chrupki, orzeszki
-
Suplementy diety
w tabletkach, kapsułkach, proszku i w płynie
tylko niektóre produkty
-
Inna żywność przetworzona
produkty spoza pozostałych grup, w tym bezglutenowe
tylko niektóre produkty
„Tylko niektóre produkty”: przepisy pozwalają go dodawać tylko do części produktów z tej grupy.
Źródło: baza dodatków do żywności Komisji Europejskiej, załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008, stan na listopad 2026.
Jak wygląda na etykiecie
W składzie najpierw jest nazwa funkcji dodatku, a po niej numer albo nazwa. Na etykiecie zobaczysz na przykład:
- barwnik: E 153
- barwnik: węgiel roślinny
Zapytaj o skład
Masz etykietę w ręku? Wklej cały skład, sprawdzimy wszystko naraz.
Skład: mąka pszenna, cukier, olej rzepakowy, barwnik: E 153, sól.
roślinne tak go oznaczy sprawdzarka
Sprawdź skład Każdy składnik dostanie werdykt.
Status w UE
Dopuszczony w UE
Jest na unijnej liście dodatków do żywności. W UE można go stosować na warunkach, które ta lista podaje.